بیشتر فرهنگ کمتر ارشاد

رئیسجمهور در پاسخ به استعفای علی جنتی نوشته است: «اختیارات و امکانات وزارت ارشاد در حوزه فرهنگ، تناسبی با مسئولیت و توقعات جامعه از آن ندارد». سهشنبه پیش این ستون همین واقعیت را متذکر شد؛ قریب به دو دهه پیش، جامعه هنری از همین منظر خواهان تغییر نام وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به وزارت فرهنگ و هنر و در ادامه، طرح جداکردن دو سازمان اوقاف و امور خیریه و حج و زیارت با هدف تمرکز بر هنر شده بود.
یک: در سایه پسوند «ارشاد اسلامی»، قرار است این وزارتخانه اهالی فرهنگ و هنر را ارشاد کند یا اینکه اهالی فرهنگ و هنر، جامعه را هدایت کنند؟ به گمانم حق با تئوریسینهایی است که معتقدند تعاریف از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بر مبنای دهه ٦٠ است و با تغییر زمانه و نظرداشت مؤلفههای امروز، باید کرانههای عمیقتری را هدفگذاری کرد.
دو: اگر در بدو انقلاب، برای اطمینانبخشی به جامعه، تغییر نام وزارت فرهنگ و هنر ضروری بود. اکنون در دهه چهارم و خدمات شایان توجه هنرمندان به آرمانهای انقلاب، وقت آن است که زاویه نگاه به امورات آنها، حرفهای شود و وزارت فرهنگ دارای اختیارات و مسئولیتهای متوازن باشد.
سه: فرهنگ و هنر در دنیای امروز، ابزار بنیادین توسعه است؛ کشورهای پیشرفته ابتدا محصولات هنری خود را به دنیا عرضه میکنند و سپس برای کالاهای اقتصادی و مقاصد سیاسیشان، بازاریابی میکنند. جای افسوس است در کشور ما، تنها وزارتخانهای که قرار است تخصصی به اشاعه هنر بپردازد، گرفتار بوروکراسیهای عریض و طویل است؛ آنقدر سرش در دعواهای داخلی شلوغ است که فرصت اندیشیدن به مباحث راهبردی را ندارد.
چهار: گمانهزنیهای دیگری هم در جامعه هنری زمزمه میشود: «کوچکشدن و بسیار کوچکشدن وزارت فرهنگ»؛ اهالی فرهنگ و هنر از نویسنده تا ناشر، فیلمساز، موزیسین، نقاش تا تهیهکننده و گالریدار، بیش از کارشناسان وزارت ارشاد، خط قرمزها و بایدها و نبایدها را میشناسند و این در حالی است که بودجه ناچیز این وزارت، بهجای تأمین زیرساختهای مبرم، مانند ساخت سالنهای تخصصی، صرف حقوق کارمندان میشود. در عصر حاضر باید مطالعه کرد و دید کشورهایی که بازارهای هنری دنیا را به تسخیر خود درآوردهاند، به چنین بنبستهای اداری تن دادهاند؟ الگوهای جهانی از کوچکشدن نقش دولت در عرصه فرهنگ و هنر و حضور پررنگ نهادها، انجمنها و اصناف هنری میگویند، آنها هستند که موازنه مدنظر حاکمیت را برقرار میکنند و سالیان درازی است این بار را از دوش دولت برداشتهاند.
پنج: هرچند گزارههای اشارهشده در حد گمانه است؛ اما این انتظار وجود دارد که روند حرکتی وزارت فرهنگ، بهگونهای باشد تا مخاطب احساس کند تحولات روز دنیا را در نظر دارد... . این شاید مهمترین مأموریت مردی است که بر وزارت فرهنگ تکیه خواهد زد.

هنرآنلاین

روزنامه شرق